БЕСІНШІ СЫНЫП ОҚУШЫ! ЕРЕСЕК ӨМІРДІҢ ҚҰШАҒЫНДА!/ПЯТИКЛАССНИК! НА ПОРОГЕ ВЗРОСЛОЙ ЖИЗНИ!

БАЛАНЫҢ БАСЫҢҒЫ МЕКТЕПТЕН ОРТА МЕКТЕПКЕ ӨТУІ – БАЛАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ БЕЛГІЛІ БІР СОҢЫҒЫ
Бастауыш сыныптан орта мектепке өту балалық шақтың тұрақты даму кезеңінің бітуімен сәйкес келеді. Бесінші сыныпта баланы жаңа оқу жүйесі күтеді: сынып жетекшісі мен пән мұғалімдері, әртүрлі кабинеттерде жаңа пәндер. Кейбір бесінші сынып оқушылары өздерінің есейгеніне мақтанып, оқу процесіне тез бейімделсе, басқалары мектептегі өзгерістерге уайымдап, бейімделу ұзаққа созылады.
Бұл кезеңде балалар жиі өзгереді: себепсіз алаңдаушылыққа беріліп, ұяң немесе керісінше, белсенді, асығыс болады. Нәтижесінде олардың жұмыс қабілеті төмендейді, ұмытшақ, ұйымдасқан емес болып кетеді, кейде ұйқысы мен тәбетінде өзгерістер болады.
Бесінші сынып оқушысының бейімделу қиындықтарына мына белгілер куә болуы мүмкін:

• Шаршаған сыртқы көрініс;
• Баланың өткен күндегі әсерлерімен бөлісуден бас тартуы;
• Мектеп оқиғалары туралы әңгімеден қашу, ересекті басқа тақырыпқа аудару талпынысы;
• Үй тапсырмасын орындаудан бас тарту;
• Мектеп, мұғалімдер, сыныптастар туралы жағымсыз пікірлер;
• Мектеппен байланысты оқиғаларға шағымдар;
• Ұйқысыздық, мазасыз ұйқы;
• Таңертең тұру қиындықтары, әлсіздік;
• Дене жағдайының нашарлауына жиі шағымдар.

Ата-аналарға ұсынымдар:

1. Бесінші сынып оқушысының оқу табысының негізгі шарты — баланы ешқашан шартсыз қабылдау, бұрын кездескен немесе кездесуі мүмкін сәтсіздіктеріне қарамастан. Егер бала мінез-құлқы немесе оқуына байланысты алаңдаушылық болса, мүмкіндігінше тезірек сынып жетекшісі немесе психологпен талқылаңыз. Отбасыдағы бала психикасына әсер еткен жағдайлар (күйеудің немесе әйелі ұзақ іссапарға кетуі, ата-ананың ажырасуы, тағы бір бала тууы және т.б.) туралы сынып жетекшісіне хабарлаңыз.
2. Мектептегі іс-әрекеттерге қызығушылық танытып, қиын жағдайларды бірге талқылаңыз, қақтығыстардан шығу жолдарын бірге іздеңіз. Мектеп күнінен кейін баламен бейресми қарым-қатынаста болыңыз.
3. Балаға жаңа мұғалімдердің есімдерін үйретуге көмектесіңіз.
4. Егер бала бастауыш мектепте ата-аналық бақылауға үйренген болса, оқудағы бақылауды бірден жеңілдетпеңіз. Оған өзіндік жауапкершілікті біртіндеп үйретіңіз.
5. Бала сыныптастарымен танысып, демалыс күндері үйде бірге уақыт өткізуге мүмкіндік беріңіз, бұл балалардың мінез-құлқын, қарым-қатынас стилін бақылап, дұрыс дамуына ықпал етуге көмектеседі.
6. Баланы физикалық әсер, қорқыту немесе сыни пікірмен тәрбиелеу, әсіресе басқа адамдардың көзінше (баба, ата, сыныптастар) қабылданбайды. Ләззаттан айыру, физикалық және психикалық жазалау сияқты әдістерді қолданбаңыз.
7. Бесінші сынып оқушысының бейімделу кезеңінде темпераментін ескеріңіз. Баяу және аз сөйлейтін балалар сыныпқа, жаңа оқу ырғағына бейімделуде қиындыққа ұшырайды, ересектер мен сыныптастар тарапынан қысым, ирония немесе қатыгездік байқалса, қызығушылықтарын тез жоғалтуы мүмкін.
8. Баланың оқу жұмыстарында өздігінен әрекет етуіне мүмкіндік беріп, оқу қызметіне негізді бақылау ұйымдастырыңыз.
9. Баланы тек оқу табысына ғана емес, жалпы жетістіктеріне ынталандырыңыз. Моральдық мақтауды қолданыңыз.
10. Есіңізде болсын! Бала — өміріңіздегі ең үлкен құндылық.
11. Ата-ананың мектеп пен мұғалімдерге деген оң көзқарасы баланың бейімделуін жеңілдетеді. Баланы түсінуге тырысыңыз, оған құрметпен қараңыз, ең прогрессивті тәрбиелеу әдістерін қолданып, тұрақты тәртіпке сүйеніңіз.

Переход ученика из начальной школы в среднюю совпадает со своеобразным концом детства — стабильным периодом развития в жизни ребенка. В пятом классе ребенка ждет новая система обучения: классный руководитель и учителя-предметники, преподающие новые дисциплины в разных кабинетах. Одни пятиклассники гордятся тем, что повзрослели, и быстро втягиваются в учебный процесс, а другие переживают изменения в школьной жизни, и адаптация у них затягивается. В такой период дети нередко меняются — тревожатся без явных на то причин, становятся робкими или, наоборот, развязными, слишком суетятся. Как результат — у ребят снижается работоспособность, они становятся забывчивыми, неорганизованными, иногда у детей ухудшаются сон и аппетит. 
Свидетельствовать о трудностях адаптации пятиклассника могут следующие признаки:

• усталый внешний вид школьника;
• нежелание ребенка делиться своими впечатлениями о проведенном дне;
• стремление избежать разговоров о школьных событиях, переключить внимание взрослого на другие темы;
• нежелание выполнять домашние задания;
• негативные отзывы о школе, учителях, одноклассниках;
• жалобы на события, связанные со школой;
• беспокойный сон;
• трудности утреннего пробуждения, вялость;
• постоянные жалобы на плохое самочувствие. 

Рекомендации для родителей

• Первое условие школьного успеха пятиклассника — безусловное принятие ребенка, несмотря на, те неудачи, с которыми он уже столкнулся или может столкнуться. Если вас, что-то беспокоит в поведении ребенка, постарайтесь, как можно скорее встретиться и обсудить это с классным руководителем или психологом. Если в семье произошли какие то события, повлиявшие на психологическое состояние ребенка (развод, отъезд в долгую командировку кого-то из родителей, рождение еще одного ребенка и т.д.) сообщите об этом классному руководителю.
• Проявляйте интерес к школьным делам, обсуждайте сложные ситуации, вместе ищите выход из конфликтов. Участвуйте в неформальном общении со своим ребенком после прошедшего школьного дня.
• Помогите ребенку выучить имена новых учителей.
• Не следует сразу ослаблять контроль за учебной деятельностью ребенка, если в период начальной школы он привык к вашему контролю. Приучайте его к самостоятельности постепенно.
• Обязательно познакомьтесь с его одноклассниками, предоставьте возможность общения детям в выходные дни у вас дома, с целью иметь возможность наблюдать за поведением детей, стилем их общения, влиять на правильное развитие их взаимоотношений.
• Недопустимы физические меры воздействия, запугивания, критики в адрес ребенка, особенно в присутствии других людей (бабушек, дедушек, сверстников). Исключите такие меры наказания, как лишение удовольствий, физические и психические наказания.
• Учитывайте темперамент ребенка в период адаптации к школьному обучению в 5классе. Медлительные и малообщительные дети гораздо труднее привыкают к классу, новому ритму обучения, порой быстро теряют к нему интерес, если чувствуют со стороны взрослых и сверстников насилие, сарказм и жестокость.
• Предоставьте ребенку больше самостоятельности в учебной работе и организуйте обоснованный контроль за его учебной деятельностью.
• Поощряйте ребенка, и не только за учебные успехи. Используйте стимулы морального поощрения.

Помните! Ребенок — самая большая ценность в вашей жизни.
Положительное отношение родителей к школе и учителям упростит вашему ребенку период адаптации. Так же стремитесь понять и узнать своего ребенка, относитесь к нему с уважением, придерживайтесь наиболее прогрессивных методов воспитания и постоянной линии поведения.